दुव्र्यसनी सुधार्ने कान्छो साहु

फिचर

गृहपृष्ठ
फिचर

दुव्र्यसनी सुधार्ने कान्छो साहु दुव्र्यसनीमा लागेको भतिजको पीडाले जग्गा स्वतः दिएँ

फक्ताङलुङ म्यागजिन संवाददाता बुधबार, पुस १५, २०७७

सामाजिक काम गर्नु मैनबत्तीजस्तो हो, जो आफू जलेर अरूलाई उज्यालो दिन सक्नुपर्छ । निरन्तर समाजसेवामा समर्पित हुने मानिस कमै हुन्छन् । भन्नेहरुले भन्छन्–जोसँग सम्पत्ति छ ऊ समाजसेवाप्रतिको लगाव कम हुन्छ । भनौं भएर पनि समाजसेवामा लाग्नेहरू कमै होलान् तर धरानका रामहरि हाडा समाजसेवामा आत्मसन्तोष मिल्ने बताउँदै यसतर्फ लागेको बताउँछन् । उनी समाजसेवी व्यक्तित्वका रूपमा गनिन्छिन् । हाडाको समाजसेवी कार्यले इमानदारी, लगनशीलता र विश्वसनीयतालाई थप उजागर गरेको छ । उनले लाखौं मूल्य बराबरको सम्पत्ति समाजसेवामा समर्पित गरेर समाजसेवीको उपमा पाउनेमध्येका एक बनेका छन् ।
सेवा नै धर्म हो भन्ने उक्तिलाई चरितार्थ गर्न आफू लागिपरेको उनी बताउँछन् । ‘सामाजिक काम गर्दा साथीभाइ, इष्टमित्र धेरै हुन्छन् । ठूलो सम्पत्ति भन्नु नै यस्तै कार्य नै रहेछ ।’ उनले थपे, ‘मानव सेवा नै ठूलो धर्म हो भन्ने लाग्छ, मैले बाँचुञ्जेल गर्ने समाजसेवा हो, सफा हृदयले आत्मसन्तुष्टि दिन्छ, छलछाम गरे सताउँछ । आत्मसन्तुष्टिका लागि समाजसेवामा होमिएको हुँ ।’
उमेरले ७० नाघेको हाडा धरानमा बसोबाससँगै सुनचाँदी व्यवसाय गर्दै आएका छन् । उनैको कारणले धरान उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ६ अहिले चर्चामा छ । कारण–निर्माण सम्पन्न हुन आँटेको पूर्वाञ्चल आसरा सुधार केन्द्रले । सुधार केन्द्रका लागि पानबारीमा धरानका धरान–२ का रामहरि हाडाले १८ धुर जमिन उपलब्ध गराएपछि यो बन्न सफल बनेको हो । अहिले भवन निर्माण अन्तिम चरणमा छ । अहिले सो जग्गाको मूल्य करिब ३० लाख रूपैयाँ छ । त्यो जग्गा श्रीमती मिरा हाडाको नाममा छ । वीरगञ्जको पेवा जग्गा बेचेर किनेको सो जग्गा धरान आएका डिएसपी सञ्जयसिंह थापाले भनेपछि दिएको उनले सुनाए ।
यसअघि पनि समाजसेवा नगरेका भने होइनन् । सदन स्कुल, शिक्षा निकेतन स्कुल, सत्य साई लगायत दर्जनौं स्कुल, संघसंस्था, मन्दिरलाई सहयोग दिएर आनन्दित बन्दै आएका हाडा लायन्स क्लबमा अध्यक्ष भइसकेका व्यक्ति हुन् । उनले स्कुललाई भवन निर्माण गर्न सघाएनन् कि संघसंस्था र मन्दिर बनाउन । ‘धेरै संघसंस्था, स्कुल, मन्दिरलाई सहयोग गरें तर पनि सुधार केन्द्रलाई दिँदा जस्तो आनन्द अहिलेसम्म भएको छैन, म पूर्ण सन्तुष्ट छु ।’ उनी समाजसेवामा लाग्न कसले प्रेरित ग¥यो त भन्ने प्रश्नमा भन्छन्, ‘माथि भगवानले नै अह्राउँदा रहेछन् ।’
दुव्र्यसनीमा लागेको भतिजको पीडाले जग्गा स्वतः दिए“
उनको भतिजा राजेश आजभन्दा १०–१५ वर्षअघि लागूऔषध दुव्र्यसनमा फँसेका थिए रे । कति सुधार्न खोजिएपनि उनी ५–७ वर्षसम्म पनि सुध्रेनन् । सुधार्न विभिन्न कार्यक्रम ल्याइयो, विभिन्न ठाउँ लगियो, प्रहरीले पक्रियो तर पनि उनको लत छुटेन । स्कुल पढ्दैदेखि उनी लागूऔषध कुलतमा थिए । साथीहरूले गर्दा चुरोट खान थालेँ । साथीहरू ‘गोटी’ (ट्याब्लेट्स) ‘सामान’ (ब्राउनसुगर) त खान्छन् भने मैले चुरोट पिउँदैमा के हुन्छ भन्ने गर्दथ्यो । चुरोटमा बानी पारेर गाँजाको लत बसाएको पत्तै पाएनछ । गाँजापछि ‘गोटी’ र त्यसपछि त के के हो के के । कसैको मतलब नगर्ने । अरू साथीहरूले यस्तो कुलतमा फँसेर जिन्दगी बर्बाद नगर्न सल्लाह दिएपनि ऊ अघि बढ्दै गयो । लागूऔषध सेवन गरेर चरम सीमा नाघेपछि उनको निधन भयो । त्यो पीडा अहिले पनि सम्झन चाहन्नँ । त्यही पीडाले गर्दा पनि मैले सहजै जमीन दिन राजी भएँ ।
धरानलगायत पूर्वमा अहिले पनि धेरै दुव्र्यसनी छन् । यो हाम्रो एउटा कोसिस हो । यो कोसिसमा धेरैले साथ दिनुभएको छ । मलाई लाग्छ–अब मेरो भतिजजस्तो भएर कसैले अकालमै ज्यान गुमाउनु नपरोस् । कुलतमा फसेका सामान्य युवाको सुधारकै अभावमा मृत्यु हुने गर्दछ या त उनीहरूको जीवन खराब हुन्छ । अब धेरै यस्तो कुलतमा फँसेका धराने जनताका छोराछोरी मात्रै नभएर पूर्वाञ्चलकै युवापुस्ता सुध्रिनेछन् । साथै लागूपदार्थ दुव्र्यसनी, झैझगडा र कुण्डले मुण्डलेको सहरले अब कोल्टे फेर्ने आशामा छु । अन्त्यमा उनले भने–यो भन्दा आत्मसन्तुष्टि कहाँ पो छ र ?
जनसहभागितामै भवन
पूर्वाञ्चलमा प्रमुख प्रहरीका रूपमा डिआइजी नवराज सिलवाल आए । २०७१ साल माघमा सरुवा हुनुपूर्व उनले लागूपदार्थ दुव्र्यसनीका लागि धरानका केही स्थानीयसँग सरसल्लाह गरे । त्यतिबेला डिएसपी सञ्जयसिंह थापा पनि थिए । योसँंगै दुव्र्यसनविरुद्धको अभियान अघि बढ्यो । पूर्व मेयर मनोजकुमार मेयाङ्वोको नेतृत्वमा अभियान चल्यो । आसरा सुधार केन्द्र काठमाडौँमा प्रहरी निहीत रहेको छ । यसैको शाखा धरानमा स्थापना गरिएको छ, स्थानीयको सहभागितामा । २०७२ सालमा निर्माण शुरु गरिएको केन्द्रले मङ्सिरमा औपचारिकता पाउनेछ ।
प्रहरीसँगको सहकार्यमा शुरु भएको केन्द्रमा पूर्वाञ्चलमा रहेका आर्थिक विपन्नता जो लागूपदार्थ सेवनको दुव्र्यसनीमा फसेका छन् उनीहरुलाई सुधार गर्ने र पुर्नःस्थापना गर्नेछ । निर्माण समितिका अनुसार भवन निर्माण कार्यमा रङ्गरोगनको कार्य बाँकी छ । हालसम्म २ करोड रकम खर्च भइसकेको छ । सुधार केन्द्रका लागि काठमाडौं मुख्यालयले २० लाख रुपैया, धरान उपमहानगरपालिकाले १९ लाख रूपैयौ, व्यवसायी भीम पौडेलले १६ लाख रूपैयाँ, इनरूवा नगरपालिकाले २ लाख ५० हजार रूपैयाँ उपलब्ध गराएका छन् । साथै स्थानीय तथा दाताहरूबाट रकम उठाइएको सचिव सरोज श्रेष्ठले बताए । आजीवन सदस्यताका लागि २५ हजार रूपैयाँ राखिएको छ । भवनमा ४५ वटा सुविधासम्पन्न कोठा रहेको छ । यहाँ एकपटकमा २ सय जनासम्म लागूऔषधको लतबाट सुध्रिने चाहनेलाई ब्यवस्थापन गर्न सकिने बताइएको छ । लागूऔषध सेवनकर्तालाई सुधार्ने, लागूऔषधविरुद्ध सचेतना जगाउने तथा पुर्नःस्थापनालाई मुख्य प्राथमिकता दिइनेछ ।

प्रकाशित मिति: बुधबार, पुस १५, २०७७ २०:१६

प्रतिक्रिया दिनुहोस्